Mavsum boshlanishidan oldin koʻplab muxlislar va mutaxassislar hujumchilar hamda darvozabonlar haqida gapiradi, ammo himoyachilar koʻpincha soyada qolib ketadi. Biroq aynan shu pozitsiyadagi futbolchilar jamoa natijasiga hal qiluvchi taʼsir koʻrsatadi, chunki ular ham mudofaa, ham hujum qurilishida ishtirok etadi. Oʻtgan mavsumlarda erishilgan natijalarni hozirgi holat bilan qiyoslaganimizda, baʼzi himoyachilarning koʻrsatkichlari sezilarli darajada oʻzgarganini koʻrish mumkin.
Klublar oʻrtasidagi farqni tushunish uchun avvalo pozitsiyaga qoʻyiladigan talablarni ajratib olish zarur. Markaziy himoyachidan kuchli havo kurashi va pozitsiyani toʻgʻri tanlash talab qilinsa, qanot himoyachisidan tezkorlik hamda uzatma aniqligi kutiladi. Shu sababli bir xil statistik koʻrsatkichlar turli oʻyinchilar uchun har xil maʼno kasb etadi, chunki ularning vazifalari bir-biridan tubdan farq qiladi.
Oʻtgan mavsumdagi 34 oʻyin davomida bir necha himoyachining koʻrsatkichlari diqqatga sazovor boʻldi. Har bir oʻyinda oʻrtacha 2,4 ta toʻp oʻgʻirlash va 3,1 ta havo kurashida gʻalaba qozonish markaziy himoyachi uchun yaxshi natija hisoblanadi, ammo bu raqamlar jamoaning umumiy uslubiga bogʻliq holda oʻzgarib turadi. Yuqori chiziqli mudofaa oʻynaydigan jamoalarda himoyachilar koʻproq ochiq maydonda harakat qiladi, shuning uchun ularning xatolari darhol koʻzga tashlanadi.
Qanot himoyachilari boʻyicha esa manzara boshqacha: ularning asosiy vazifasi hujumga qoʻshilish boʻlgani uchun uzatma aniqligi va yugurish masofasi muhimroq. Masalan, soʻnggi 8 oʻyinda baʼzi qanot himoyachilarining oʻrtacha yugurish masofasi 10,5 kilometrdan oshgan, bu esa ularning jismoniy tayyorgarligi yuqori darajada ekanini koʻrsatadi. Shu bilan birga, mudofaa vazifalarini eʼtibordan chetda qoldirgan futbolchi jamoaga zarar yetkazishi mumkin.
Taqqoslash uchun ikkita yondashuvni koʻrib chiqish foydali. Birinchi guruh himoyachilari tajribaga tayanib, pozitsiyani oldindan his qiladi, ikkinchi guruh esa tezlik va jismoniy kuchga suyanadi. Birinchi yondashuv barqarorroq natija bersa-da, ikkinchisi zamonaviy futbolning tez surʼatiga yaxshiroq moslashadi.
Yosh himoyachilarning rivojlanishini baholashda bir necha omilni hisobga olish lozim: oʻyin vaqti, jamoadagi raqobat, murabbiyning ishonchi va taktik tizim. Agar futbolchi muntazam maydonga tushmasa, uning haqiqiy salohiyatini aniqlash qiyinlashadi. 5 ta yosh himoyachidan 4 tasi asosiy tarkibda mustahkam oʻrin egallagach, ularning koʻrsatkichlari keskin yaxshilanganini kuzatish mumkin.
Quyidagi jadvalda uch xil toifadagi himoyachilar qiyoslangan:
| Toifa | Kuchli tomoni | Zaif tomoni | Rivojlanish istiqboli |
|---|---|---|---|
| Tajribali himoyachi | Pozitsiya hissi, barqarorlik | Tezlikning pasayishi | Oʻrtacha |
| Yosh istiqbolli | Tezlik, energiya | Tajriba yetishmasligi | Yuqori |
| Universal himoyachi | Koʻp pozitsiyada oʻynay oladi | Bir pozitsiyada chuqurlik yoʻq | Yuqori |
Jadvaldan koʻrinadiki, universal himoyachilar zamonaviy futbol uchun eng qimmatli boʻlib bormoqda. Ular bir vaqtning oʻzida markazda ham, qanotda ham oʻynay olgani uchun murabbiyga taktik jihatdan katta erkinlik yaratadi. Biroq bu afzallikning narxi ham bor: futbolchi bir pozitsiyada chuqur mahoratga erisha olmasligi mumkin.
Agar siz yangi boshlovchi boʻlsangiz, himoyachilarni baholashda faqat gol va uzatma raqamlariga qarab qoʻymang. Mudofaa harakatlari, toʻpni yoʻqotish chastotasi va pozitsiyani toʻgʻri tanlash kabi koʻrsatkichlar haqiqiy qiymatni koʻrsatadi. Baʼzi himoyachilar statistikada kam koʻrinsa-da, jamoa uchun behisob foyda keltiradi.
Har qanday prognozda xatolik ehtimoli mavjudligini unutmaslik kerak. Himoyachining rivojlanishi koʻp jihatdan jamoaning umumiy holatiga bogʻliq: agar klub moliyaviy qiyinchilikda boʻlsa yoki murabbiy tez-tez almashsa, futbolchining barqaror oʻsishi qiyinlashadi. Shuning uchun tahlil qilishda faqat individual koʻrsatkichlarga tayanib qolmaslik maqsadga muvofiq.
Pro va kont roʻyxati:
Tajribali himoyachini tanlash barqarorlik kafolatini bermaydi, chunki yoshi kattalashgan sari tezlik pasayadi va raqib hujumchilari undan oson oʻtib keta oladi. Yosh futbolchini tanlash esa uzoq muddatli istiqbolga ishonishni talab qiladi.
Taqqoslashdan kelib chiqadigan asosiy fikr shuki, himoyachini baholashda yagona mezon yoʻq. Har bir holatda jamoa uslubi, oʻyin vaqti va futbolchining jismoniy holatini birgalikda koʻrib chiqish zarur. Oʻtgan mavsumdagi raqamlar hozirgi imkoniyatlarni toʻliq aks ettirmasligi mumkin, shuning uchun yangilangan maʼlumotlarga tayanish toʻgʻri