Arizona shtati universiteti (ASU) xokkey jamoasi oʻyinchisi Metyu Mayichning yozgi mashgʻulot paytida qulashi sport olamida jiddiy munozaralarga sabab boʻldi. Uning advokati ESPN nashriga maʼlum qilishicha, sportchi issiqlik urishi (exertional heat stroke) natijasida miyasiga kislorod oqimi keskin kamaygan. Bu voqea nafaqat tibbiy favqulodda holat, balki xokkey kabi yuqori intensivlikdagi sport turida mashgʻulot xavfsizligi masalasini birinchi oʻringa chiqaradi.
Bugungi tahlilimizda biz bu holatni ikki nuqtai nazardan koʻrib chiqamiz: avval sportchining shaxsiy tayyorgarlik sharoitlari, hozir esa jamoa va liga darajasidagi tizimli masalalar. Sizga aniq raqamlar, taqqoslashlar va real xulosalar taqdim etamiz.
Metyu Mayich - NHLning "St. Louis Blues" klubi tomonidan draft qilingan istiqbolli himoyachi. Uning ASU safidagi faoliyati davomida oʻrtacha oʻyin vaqti 18 daqiqadan oshgan, yaʼni u jamoaning asosiy tarkib oʻyinchilaridan biri hisoblanadi.
Avvalgi mavsumlarda uning jismoniy koʻrsatkichlari barqaror edi: 32 oʻyinda 11 ochko toʻplagan, bloklangan zarbalar soni esa 47 taga yetgan. Hozir esa u sport maydonchasidan butunlay uzoqda. Advokatning soʻzlariga koʻra, miyaga kislorod yetkazib berishning pasayishi uzoq muddatli reabilitatsiyani talab qilishi mumkin.
Bu yerda ikki xil qarash mavjud:
Bir tomondan:
Boshqa tomondan:
Taqqoslash uchun: 2021-yilda NHLda shunga oʻxshash 3 ta holat qayd etilgan, ulardan faqat 1 nafar sportchi toʻliq mavsumga qaytgan. Bu raqam xavfning jiddiyligini koʻrsatadi.
Xokkey - sovuq muhit sporti degan qarash keng tarqalgan. Ammo yozgi tayyorgarlik bosqichi butunlay boshqacha manzara. Iyun-avgust oylarida Arizonada havo harorati 40 darajadan oshadi, namlik esa 30% atrofida. Bu sharoitda ochiq havoda yoki yaxshi ventilyatsiya qilinmagan zallarda mashq qilish xavfli.
Statistikaga murojaat qilamiz: NCAA (Milliy kollej sport assotsiatsiyasi) maʼlumotlariga koʻra, soʻnggi 5 yilda issiqlik bilan bogʻliq 68 ta jiddiy holat qayd etilgan. Ulardan 12 tasi xokkey va lakross kabi himoya kiyimini talab qiladigan sport turlariga toʻgʻri keladi.
Nima uchun bu muhim? Xokkeychi toʻliq himoya kiyimini kiyganda tana issiqlikni 2-3 barobar sekin chiqaradi. Ogʻir jihoz, qalin toʻrli forma va dubulgʻa - bularning barchasi issiqlik almashinuvini qiyinlashtiradi.
Agar siz murabbiy yoki jamoa shifokori boʻlsangiz, quyidagi 4 ta belgiga alohida eʼtibor bering:
1. Terlashning toʻsatdan toʻxtashi
2. Nutqning chalkashishi
3. Tana haroratining 40 darajadan oshishi
4. Mushaklarning beixtiyor qisqarishi
Bu belgilarning 2 tasi birga kuzatilsa, zudlik bilan tibbiy yordam chaqirish zarur.
Mayichning holati yakka tartibdagi baxtsiz hodisa emas. Bu tizimdagi 3 ta katta boʻshliqni ochib beradi.
Birinchi boʻshliq: Yozgi mashgʻulotlar nazorati. Koʻplab kollej jamoalarida yozgi mashgʻulotlar ixtiyoriy hisoblanadi, ammo oʻyinchilar oʻzini koʻrsatish uchun haddan tashqari yuklamaga tushadi. ASUda ham xuddi shunday holat boʻlgan boʻlishi mumkin.
Ikkinchi boʻshliq: Tibbiy monitoring. Har bir mashgʻulotda tana haroratini kuzatuvchi maxsus qurilmalar faqat 5 ta yirik konferensiyada majburiy. Qolgan 20 dan ortiq konferensiyada bu talab yoʻq.
Uchinchi boʻshliq: Sugʻurta va kompensatsiya. Agar sportchi mashgʻulot paytida jarohatlansa, uning NHL shartnomasi qanday himoyalanadi? Bu savolga aniq javob yoʻq.
Taqqoslash: Evropadagi KHL va SHL ligalarida yozgi tayyorgarlik davri uchun alohida tibbiy protokol mavjud. Har bir jamoaga kamida 2 nafar sport tibbiyoti mutaxassisi biriktiriladi. NHL va NCAA tizimida esa bu koʻrsatkich 1 nafardan oshmaydi.
Endi eng qiziq qismga oʻtamiz: natija bashorati.
Mayichning qaytish ehtimolini 3 ta omil asosida baholaymiz:
| Omil | Ijobiy tomon | Salbiy tomon | Ehtimolga taʼsiri |
|------|--------------|--------------|-------------------|
| Yosh | 20 yosh, tiklanish tez | - | +15% |
| Jarohat ogʻirligi | Tez yordam koʻrsatilgan | Miya kislorod tanqisligi | -25% |
| Klub qoʻllab-quvvatlashi | Blues shartnomani saqlab qolgan | Qaytish muddati noaniq | +5% |
Yakuniy ehtimol: toʻliq tiklanish va maydonga qaytish - 55%. Qisman tiklanish (cheklangan oʻyin vaqti bilan) - 30%. Faoliyatni tugatish - 15%.
Bu raqamlar qattiq emas. Har bir yangi tibbiy hisobot vaziyatni oʻzgartirishi mumkin.
ASU jamoasi uchun esa prognoz